Een zachte bult in je lies die groter wordt als je staat, hoest of perst, is vaak een liesbreuk. Bij mannen komt het veel voor en meestal is het niet gevaarlijk, maar vanzelf weg gaat het nooit. Hier lees je hoe je een liesbreuk herkent, wanneer je meteen moet bellen en wat een operatie en het herstel inhouden.
- wat een liesbreuk is en waarom mannen er vaker last van hebben
- de symptomen bij mannen en hoe je de bult herkent
- wanneer een liesbreuk spoed is
- afwachten of opereren en hoe de operatie gaat
- wanneer je weer mag tillen en sporten
Een liesbreuk is een zwakke plek in de buikwand ter hoogte van de lies, waardoor buikvlies, buikvet of een stukje darm naar buiten puilt. Je ziet of voelt dat als een zachte bult onder de huid.
Wat is een liesbreuk precies
Het woord breuk klinkt heftiger dan het is. Er is niets gebroken. Je buikwand bestaat uit lagen spieren en bindweefsel, en in de lies zit van nature een zwakkere plek. Geeft die plek mee, dan drukt een deel van de buikinhoud er doorheen. Dat kan buikvlies zijn, wat buikvet of een lus darm.
Een liesbreuk wordt meestal langzaam groter. Hij gaat nooit vanzelf over, ook niet als je rustiger aan doet. Alleen een operatie lost hem op. Dat betekent niet dat je meteen onder het mes moet, daarover verderop meer.
Waarom krijgen mannen veel vaker een liesbreuk
Mannen krijgen een liesbreuk vele malen vaker dan vrouwen. Ongeveer een op de vier mannen krijgt er in zijn leven mee te maken. Dat heeft met de bouw van het lichaam te maken. Tijdens de groei in de baarmoeder zakken de zaadballen vanuit de buik via het lieskanaal naar de balzak. Door dat kanaal loopt daarna de zaadstreng, en juist daar blijft een zwakke plek in de buikwand over.
Daarbovenop komen factoren die de druk in je buik verhogen of de buikwand zwakker maken.
- Roken. Het verzwakt het bindweefsel en zorgt vaak voor veel hoesten.
- Langdurig hoesten. Elke hoestbui drukt hard tegen de buikwand.
- Persen op het toilet. Wie vaak moeilijk poept, zet steeds druk op de lies.
- Jarenlang zwaar tillen. Denk aan zwaar werk in de bouw of het magazijn.
- Aanleg. Sommige mannen hebben al vanaf hun geboorte een zwakke plek.
De symptomen van een liesbreuk bij mannen
Het duidelijkste signaal is een bult in je lies. Die zie je beter als je staat, hoest of perst, en hij wordt vaak kleiner of verdwijnt als je gaat liggen. Bij mannen kan de bult doorzakken tot in de balzak. Heb je veel buikvet, dan is hij minder goed te zien en voel je hem eerder dan dat je hem ziet.
- Een zachte zwelling. Meestal net boven de plooi tussen je bovenbeen en je buik, aan een of aan beide kanten.
- Pijn of een branderig gevoel. Vooral bij tillen, bukken, hoesten of na een lange dag staan.
- Een zeurend gevoel. Sommige mannen hebben geen pijn, maar merken dat er iets in de weg zit of zwaar aanvoelt.
- Een bult die je terug kunt duwen. Liggend kun je de zwelling vaak voorzichtig naar binnen duwen.
Een bult in je lies kan ook iets anders zijn, zoals een gezwollen lymfeklier. Ga dus altijd even langs de huisarts als je een nieuwe zwelling voelt.
Wanneer is een liesbreuk spoed
Soms raakt er een stukje darm of vet klem in de opening. Het kan dan niet meer terug naar binnen en de bloedtoevoer kan in de knel komen. Dat heet een beklemde liesbreuk. Het gebeurt bij ongeveer drie op de honderd mensen met een liesbreuk die niet geopereerd is, en het vraagt meestal om een snelle operatie.
Bel direct de huisarts of de huisartsenpost als de bult ineens hard en heel pijnlijk wordt en je hem niet meer terug kunt duwen. Ben je daarbij misselijk, moet je overgeven of krijg je buikpijn, wacht dan niet af. Gebeurt het buiten kantooruren, bel dan meteen de huisartsenpost en niet pas de volgende ochtend.
Er zijn ook signalen waarbij je op een werkdag de huisarts belt. Bijvoorbeeld als de pijn steeds erger wordt, als de bult steeds lastiger terug te duwen is, als hij verder naar buiten steekt of als hij doorschuift tot in je balzak. Ben je al onder behandeling bij een chirurg, bel dan die afdeling in het ziekenhuis.
Wat doet de huisarts
De huisarts vraagt naar je klachten en kijkt en voelt in je lies. Vaak moet je daarvoor staan en op je hand blazen of even hoesten, zodat de bult beter zichtbaar wordt. Meestal is dat genoeg om een liesbreuk vast te stellen. Twijfelt de huisarts, dan volgt een echo. Heb je klachten of wil je weten of een operatie zinvol is, dan verwijst de huisarts je naar een chirurg.
Afwachten of opereren
Heb je weinig last en kun je de bult makkelijk terugduwen, dan is een operatie niet meteen nodig. Je kunt dan samen met de arts besluiten om af te wachten. Houd er wel rekening mee dat een liesbreuk meestal groter wordt en meer klachten geeft. Bij meer dan de helft van de mensen die eerst afwachten, volgt binnen een paar jaar alsnog een operatie.
Heb je wel klachten, dan helpt een operatie die te verminderen en voorkomt hij dat de breuk erger wordt. Haast is er dan meestal niet. Zolang je wacht, help je jezelf met een paar eenvoudige dingen.
- Stop met roken. Je hoest minder en je weefsel herstelt beter, ook na een eventuele operatie.
- Til niet zwaar. Vraag hulp bij verhuizen of sjouwen en til met een rechte rug vanuit je benen.
- Voorkom harde ontlasting. Eet genoeg vezels, drink anderhalf tot twee liter per dag en beweeg minstens een half uur per dag.
- Overweeg een breukband. Zo’n band om je middel en lies geeft steun en kan prettig zijn, al geneest de breuk er niet door.
Zo gaat een liesbreukoperatie
Bij bijna alle volwassenen versterkt de chirurg de zwakke plek met een matje, een dun stukje kunststof. Met een matje is de kans dat de breuk terugkomt het kleinst, en je hebt na afloop vaak minder pijn dan wanneer alleen gehecht wordt. Er zijn twee manieren om dat matje te plaatsen.
| Kijkoperatie | Open operatie | |
|---|---|---|
| Hoe | Drie of vier sneetjes van ongeveer een centimeter, met een camera en instrumenten | Een snee in de lies |
| Verdoving | Altijd onder narcose | Narcose, ruggenprik of plaatselijke verdoving |
| Weer normaal bewegen | Meestal na ongeveer een week | Meestal na ongeveer twee weken |
| Vaak gekozen bij | Actieve mannen en een breuk aan beide kanten | Een grote breuk, eerdere grote buikoperaties of ernstige hart- of longproblemen |
Een kijkoperatie kan niet in elk ziekenhuis. Welke methode bij jou past, bespreek je met de chirurg. Vaak mag je dezelfde dag weer naar huis. Je mag na de operatie niet zelf rijden, dus regel iemand die je ophaalt.
Herstel na de operatie
Een beetje pijn rond de wond is normaal, en paracetamol helpt meestal genoeg. Blijf bewegen, want in bed liggen is niet nodig. Druk bij hoesten of niezen even met je hand op de wond, dat voelt een stuk prettiger. Rijd en fiets de eerste 24 uur niet, en pers niet op het toilet.
De meeste mannen doen binnen drie weken weer alles wat ze normaal doen. Na een kijkoperatie gaat dat vaak sneller dan na een open operatie. Werk je op kantoor, dan zit je vaak binnen een week of twee weer achter je bureau. Bij zwaar lichamelijk werk duurt het meestal langer, overleg dat met je chirurg.
Bel het ziekenhuis als de pijn erger wordt in plaats van minder, als de huid rond de wond rood wordt, als je koorts krijgt van 38,5 graden of hoger, of als je problemen krijgt met plassen. Ongeveer een op de tien mensen heeft na drie maanden nog pijn in de lies. Ook dan is een afspraak met de chirurg zinvol.
Tillen en sporten na een liesbreuk
Til de eerste week na de operatie niets zwaars. Daarna bouw je rustig op. De vuistregel is simpel. Wat je zonder moeite en zonder pijn kunt, mag je doen. Wandelen en fietsen gaan meestal snel weer, zware krachttraining en sporten met veel draaibewegingen zoals voetbal komen later. Wil je daarna weer fit worden, dan geeft dit artikel over genoeg bewegen houvast.
De kans dat de breuk op dezelfde plek terugkomt is ongeveer vijf op de honderd. Een gezond gewicht, niet roken en goed tillen verkleinen die kans. Twijfel je over je gewicht, dan helpt een tabel met het ideale gewicht per lengte je verder.
Het verschil met een navelbreuk en een dijbreuk
Een liesbreuk is niet de enige breuk in de buikwand. Een navelbreuk zit bij of in je navel. Je ziet dan een bult die vaak groter wordt bij persen of hoesten, en hij komt geregeld voor bij mensen met overgewicht. Een dijbreuk zit iets lager dan een liesbreuk, net onder de liesplooi aan de bovenkant van je bovenbeen. Die komt vooral bij vrouwen voor en raakt vaker bekneld. Twijfel je wat het is, dan kan de huisarts het meestal snel zien.
Veelgestelde vragen
Kan een liesbreuk vanzelf overgaan?
Nee, een liesbreuk gaat nooit vanzelf over. Hij wordt meestal langzaam groter, en alleen een operatie maakt hem echt dicht.
Is een liesbreuk gevaarlijk?
Meestal niet, zolang je de bult terug kunt duwen. Wordt hij ineens hard en heel pijnlijk en kun je hem niet meer terugduwen, bel dan direct de huisarts of de huisartsenpost.
Hoe lang duurt het herstel na een liesbreukoperatie?
Na een kijkoperatie doe je meestal na ongeveer een week weer je dagelijkse dingen, na een open operatie na ongeveer twee weken. De meeste mannen zijn binnen drie weken weer helemaal op de been.
Mag je sporten met een liesbreuk?
Rustig bewegen zoals wandelen en fietsen kan meestal gewoon. Vermijd zwaar tillen en krachttraining waarbij je hard perst, en overleg met de huisarts als sporten pijn doet.
