Een sterilisatie bij de man, ook wel vasectomie, is een kleine ingreep van ongeveer een half uur onder plaatselijke verdoving. Daarna kun je geen kinderen meer verwekken, terwijl je zin in seks en je zaadlozing gewoon hetzelfde blijven. De basisverzekering vergoedt het niet, dus reken op een paar honderd euro als je aanvullende verzekering het niet dekt. Hier lees je hoe het gaat, wat je daarna doet en waar je goed over na moet denken.
- wat een vasectomie precies is
- hoe de ingreep bij de huisarts of uroloog gaat
- hoe je herstelt en wanneer het zaad wordt gecontroleerd
- hoe betrouwbaar het is en of je het kunt terugdraaien
- wat een sterilisatie kost en of je het vergoed krijgt
Een vasectomie is een sterilisatie bij de man. De arts haalt via een klein sneetje in de balzak aan beide kanten een stukje van de zaadleider weg en sluit de uiteinden af, waardoor er geen zaadcellen meer in je sperma komen.
Wat gebeurt er bij een vasectomie
Zaadcellen worden in je zaadballen gemaakt en gaan via twee dunne buisjes, de zaadleiders, naar je penis. Bij een sterilisatie worden die buisjes doorgenomen. Je zaadballen blijven gewoon zaadcellen maken, maar die kunnen er niet meer uit en worden door je lichaam opgeruimd.
Het vocht dat bij het klaarkomen naar buiten komt, bestaat grotendeels uit vocht van de prostaat en de zaadblaasjes. Daardoor merk je na de ingreep geen verschil in hoeveel er uitkomt of hoe het voelt. Alleen de zaadcellen ontbreken, en die zie je met het blote oog niet.
Huisarts of uroloog
Je begint bij je huisarts. Die bespreekt met je of sterilisatie bij je past en wat het betekent. Sommige huisartsen hebben een extra opleiding gevolgd en doen de ingreep zelf in de praktijk. Doet jouw huisarts het niet, dan krijg je een verwijzing naar de uroloog in het ziekenhuis of naar een huisarts in de buurt die het wel doet.
Voor de meeste mannen maakt het voor het resultaat weinig uit waar het gebeurt. Het verschil zit vooral in de wachttijd en de prijs. Heb je eerder een operatie aan je balzak gehad, of zijn je zaadleiders lastig te voelen, dan gaat het vaker via het ziekenhuis.
Zo gaat de ingreep
Voor de ingreep scheer je je balzak en de huid eromheen. Gebruik je bloedverdunners, overleg dan vooraf met de arts of je daar tijdelijk mee moet stoppen. Laat iemand je brengen en halen, want zelf rijden na afloop wordt afgeraden.
- Verdoving. De arts geeft per kant een prikje in de huid van de balzak. Die prik voel je even, daarna is het gebied gevoelloos.
- Een klein sneetje. Bovenin de balzak maakt de arts aan elke kant een sneetje van een paar millimeter tot een centimeter.
- De zaadleider dicht. De zaadleider wordt naar voren gehaald, er gaat een klein stukje uit en de uiteinden worden afgesloten.
- Hechten. Het sneetje wordt gehecht met oplosbare hechtingen. Soms is het zo klein dat een hechting niet nodig is.
Alles bij elkaar duurt het ongeveer een half uur. Je voelt wat trekken en duwen, maar geen scherpe pijn. Na een korte rustpauze mag je naar huis.
Herstel na een sterilisatie
De verdoving is na twee tot drie uur uitgewerkt. Een paar dagen pijn, een dikkere balzak en wat blauwe plekken zijn normaal. Een strakke onderbroek helpt, omdat die je ballen ondersteunt en zwelling en nabloeden beperkt. Tegen de pijn mag je paracetamol nemen.
- Neem een of twee dagen vrij. Met een bureaubaan kun je daarna meestal weer aan de slag.
- Hou de wondjes droog. De eerste twee dagen ga je niet douchen of in bad.
- Doe een week rustig aan. Geen zwaar tillen, niet fietsen en niet sporten. Daarna kun je je normale beweging weer langzaam oppakken.
- Wacht vijf dagen met seks. Ook masturberen laat je de eerste dagen even achterwege.
Een klein bobbeltje op de plek van de zaadleider is normaal en kan blijven. Bij sommige mannen houdt een zeurend of zwaar gevoel in de balzak langer aan. Krijg je koorts, wordt je balzak heel dik, rood, warm of steeds pijnlijker, of komt er pus uit de wondjes, bel dan meteen je huisarts, de huisartsenpost of het ziekenhuis.
Het zaad wordt na ongeveer drie maanden gecontroleerd
Direct na de ingreep ben je nog niet onvruchtbaar. Er zitten nog zaadcellen in het deel van de zaadleiders voorbij de afsluiting, en die moeten er eerst uit. Dat duurt zo’n twee tot drie maanden, of ongeveer 25 keer klaarkomen.
Na ongeveer drie maanden lever je een zaadmonster in. Je vangt het op in een potje dat je meekrijgt, dus niet in een condoom, en brengt het binnen een uur naar het laboratorium. Daar wordt onder de microscoop gekeken of er nog levende zaadcellen in zitten. Soms is er een tweede controle nodig.
Belangrijk. Tot de uitslag laat zien dat je zaad vrij is van zaadcellen, blijf je een voorbehoedsmiddel gebruiken. Een sterilisatie beschermt ook nooit tegen soa’s, dus bij een nieuwe partner blijft een condoom verstandig.
Seks en hormonen blijven hetzelfde
Veel mannen zien hier het meest tegen op, maar een vasectomie verandert niets aan je mannelijkheid. Je zaadballen blijven testosteron maken en dat komt via het bloed in je lichaam, niet via de zaadleiders. Je zin in seks, je erecties en je orgasme blijven zoals ze waren. Sommige stellen merken zelfs dat seks ontspannener wordt, omdat de zorg om een zwangerschap wegvalt.
Hoe betrouwbaar is een vasectomie
Sterilisatie is een van de meest betrouwbare vormen van anticonceptie. Van de duizend stellen waarbij de man gesteriliseerd is, worden er per jaar minder dan vijf toch zwanger. Dat gebeurt vooral als de uiteinden van een zaadleider na verloop van tijd weer aan elkaar groeien. Dat is zeldzaam, maar het kan ook nog jaren later gebeuren.
Kun je een sterilisatie terugdraaien?
Soms wel, maar ga er niet van uit. Een hersteloperatie is een lastige microchirurgische ingreep waarbij de zaadleiders weer aan elkaar worden gezet. Lang niet altijd word je daarna weer goed vruchtbaar, en hoe langer de sterilisatie geleden is, hoe kleiner de kans. Zo’n operatie valt bovendien niet onder de verzekerde zorg en kost al snel enkele duizenden euro’s.
Sommige mannen laten voor de ingreep zaad invriezen, zodat er later toch een mogelijkheid is. Dat kost ook geld en is geen garantie op een kind. Zie een vasectomie daarom als definitief.
Wat kost een sterilisatie bij de man?
Een sterilisatie zit niet in de basisverzekering. Omdat het geen verzekerde zorg is, gaat het ook niet van je eigen risico af. Je betaalt het zelf, tenzij je aanvullende verzekering het (deels) vergoedt. Bij veel verzekeraars zit dat alleen in de uitgebreidere aanvullende pakketten, vaak met een maximumbedrag of alleen bij een gecontracteerde arts.
| Waar | Indicatie van de kosten |
|---|---|
| Huisarts met extra opleiding | ongeveer 350 tot 500 euro |
| Uroloog in het ziekenhuis | ongeveer 450 tot 700 euro |
| Hersteloperatie | enkele duizenden euro’s, niet vergoed |
Deze bedragen zijn een indicatie, want tarieven verschillen per praktijk en ziekenhuis en veranderen elk jaar. Vraag vooraf naar de exacte prijs en of het zaadonderzoek daarbij inbegrepen is. Kijk ook in je polisvoorwaarden wat je verzekeraar vergoedt en onder welke voorwaarden. Soms bepaalt de datum van je eerste afspraak welke polis geldt.
Neem de tijd voor je beslissing
Er is geen wettelijke bedenktijd, maar de arts wil wel zeker weten dat je goed hebt nagedacht. Daarom zit er meestal een gesprek voor de ingreep, en vaak ook wat tijd tussen dat gesprek en de afspraak zelf. Gebruik die tijd. Een sterilisatie is bedoeld voor mannen die zeker weten dat ze geen kinderen (meer) willen.
Stel jezelf een paar eerlijke vragen. Wil je ook geen kinderen meer als je relatie stukloopt en je later een nieuwe partner krijgt? Wat als er iets met je kinderen gebeurt? Neem je de beslissing onder druk, bijvoorbeeld vlak na een geboorte of in een zware periode? Twijfel je, wacht dan, want een condoom of een andere methode is altijd terug te draaien.
Heb je een partner, bespreek het dan samen. Zij hoeft na je sterilisatie geen pil of spiraal meer te gebruiken, maar het blijft jouw lichaam en jouw beslissing. Je huisarts kan je helpen om alles op een rij te zetten.
Veelgestelde vragen
Wordt een sterilisatie bij de man vergoed?
Niet uit de basisverzekering. Sommige aanvullende verzekeringen vergoeden de ingreep helemaal of gedeeltelijk, dus kijk in je polisvoorwaarden.
Hoe lang duurt een vasectomie?
De ingreep zelf duurt ongeveer een half uur onder plaatselijke verdoving. Je mag daarna dezelfde dag naar huis, maar niet zelf rijden.
Wanneer ben je onvruchtbaar na een sterilisatie?
Pas als het zaadonderzoek na ongeveer drie maanden laat zien dat er geen zaadcellen meer in je sperma zitten. Tot die tijd blijf je een voorbehoedsmiddel gebruiken.
Komt er na een vasectomie nog sperma uit?
Ja, je hebt gewoon een zaadlozing en die voelt hetzelfde. Er zitten alleen geen zaadcellen meer in.
Kun je een sterilisatie laten terugdraaien?
Soms, met een moeilijke en dure operatie die je zelf betaalt. Je wordt daarna lang niet altijd weer goed vruchtbaar, dus zie de ingreep als definitief.
