Midlife crisis bij mannen herkennen en er sterker uitkomen

Rond je veertigste of vijftigste kan het gebeuren dat je ineens vastloopt. Je werk, je relatie en je dagelijkse ritme voelen niet meer vanzelfsprekend, en je vraagt je af of dit het nu is. Dat heet in de volksmond een midlife crisis. Hier lees je wat erachter zit, hoe je de signalen herkent en hoe je er beter uitkomt dan je erin ging.

Een midlife crisis is een periode rond het midden van je leven waarin je je bestaan kritisch bekijkt en twijfelt aan keuzes over werk, relatie en levensstijl. Het is geen medische diagnose, maar een verzamelnaam voor onrust en ontevredenheid die veel mensen tussen hun veertigste en zestigste herkennen.

Bestaat een midlife crisis echt?

De term werd in 1965 bedacht door de Canadese psychoanalyticus Elliott Jaques. Sindsdien is er veel onderzoek naar gedaan, en het eerlijke antwoord is dat de wetenschap er niet uit is. Een midlife crisis staat niet in de handboeken van artsen en psychologen. Het is dus geen ziekte en geen vaste fase die elke man doormaakt.

Wat onderzoekers wel vaak zien, is een kleine dip in tevredenheid ergens tussen je veertigste en vijftigste. Daarna klimt die tevredenheid bij veel mensen weer op. Hoe sterk die dip is, verschilt per land, per onderzoek en vooral per persoon. Een groot deel van de mannen komt de middelbare leeftijd door zonder echte crisis.

Voor jou maakt die discussie weinig uit. Als je merkt dat je vastzit en aan alles twijfelt, dan is dat gevoel echt. Het helpt alleen om te weten dat het geen onvermijdelijk lot is, en dat er een weg uit is.

Signalen van een midlife crisis bij mannen

Er is geen vaste lijst met symptomen, maar veel mannen herkennen een of meer van deze signalen.

• Onrust en ontevredenheid. Dingen die je vroeger voldoening gaven, voelen nu leeg of saai.
• Twijfel over je keuzes. Je vraagt je af of je het juiste werk doet, met de juiste persoon bent of op de juiste plek woont.
• Bezig zijn met de tijd. Je realiseert je dat je leven eindig is en denkt vaker na over wat je nog wilt.
• Behoefte aan grote veranderingen. Je wilt opeens ontslag nemen, verhuizen, een nieuwe hobby of een heel ander uiterlijk.
• Terugkijken met spijt. Je denkt vaak aan kansen die je hebt laten liggen.
• Prikkelbaarheid. Je bent sneller geïrriteerd thuis of op je werk en trekt je vaker terug.
• Meer drinken of risico zoeken. Alcohol, gokken of roekeloos gedrag worden een uitlaatklep.

Niet elke verandering is een probleem. Een nieuwe sport of een carrièreswitch kan juist heel gezond zijn. Het wordt pas lastig als je impulsief beslissingen neemt waar je later spijt van krijgt, of als je mensen om je heen er last van hebben.

Mogelijke oorzaken

Een midlife crisis heeft zelden één oorzaak. Meestal komen er in deze levensfase meerdere dingen tegelijk samen.

Leeftijd en lichaam

Je merkt dat je lichaam verandert. Je herstelt trager, je haar wordt grijzer of dunner en je conditie gaat niet meer vanzelf. Het testosterongehalte daalt bij mannen geleidelijk met de jaren, maar dat gaat langzaam en is niet te vergelijken met de overgang bij vrouwen. Toch kan het besef dat je ouder wordt hard binnenkomen.

Werk

Halverwege je loopbaan sta je vaak stil bij wat je hebt bereikt. Misschien is de volgende stap er niet gekomen, of ben je juist bovenaan en vraag je je af wat het je heeft opgeleverd. Ook een reorganisatie of ontslag kan alles op losse schroeven zetten.

Relatie en gezin

Na jaren samen is de relatie soms meer een samenwerking dan een liefdesverhaal geworden. Kinderen worden zelfstandig of gaan het huis uit, waardoor je rol als vader verandert. Dat kan ruimte geven, maar ook een leeg gevoel.

Gezondheid en ouders

Rond deze leeftijd krijgen vrienden of jijzelf soms de eerste serieuze gezondheidsklachten. Tegelijk worden je ouders ouder, ziek of overlijden ze. Dat confronteert je met je eigen sterfelijkheid en maakt dat je anders naar je eigen leven gaat kijken.

Het verschil met een depressie of burn-out

Een midlife crisis, een depressie en een burn-out lijken soms op elkaar. Het verschil is belangrijk, want een depressie of burn-out vraagt om hulp en gaat meestal niet vanzelf over.

	Midlife crisis	Depressie	Burn-out
Kern	Twijfel over je leven en je keuzes	Somberheid of geen plezier meer in bijna alles	Uitputting door langdurige stress
Hoe je je voelt	Onrustig, ontevreden, op zoek	Leeg, somber, waardeloos	Op, moe, niets kan er meer bij
Energie	Vaak juist veel drang om te veranderen	Weinig energie en weinig zin	Heel weinig energie, ook na rust
Diagnose	Geen medische diagnose	Medische diagnose	Wordt vaak met de huisarts of bedrijfsarts vastgesteld

Ben je bijna elke dag het grootste deel van de dag somber, of heb je nergens meer plezier in, en duurt dat langer dan twee weken? Dan kan er sprake zijn van een depressie. Slaap je slecht, kun je je niet concentreren en ben je zo moe dat rust niet meer helpt, dan kan het om overspannenheid of een burn-out gaan.

Wanneer zoek je hulp?

Je hoeft niet te wachten tot het helemaal niet meer gaat. Maak een afspraak met de huisarts als je merkt dat je klachten niet overgaan, als je slecht slaapt, meer drinkt dan je wilt of als je werk en relatie eronder lijden. De huisarts kan met je bespreken wat er speelt en je zo nodig doorverwijzen naar een praktijkondersteuner, psycholoog of coach.

Veel mannen stellen hulp zoeken lang uit, omdat ze het zelf willen oplossen. Toch is een gesprek met iemand die er verstand van heeft vaak de snelste weg naar overzicht.

Hoe lang duurt een midlife crisis?

Daar is geen vaste termijn voor. Bij de ene man gaat het om een onrustige periode van een paar maanden, bij de andere sleept het een paar jaar door. Hoe lang het duurt, hangt vooral af van wat je ermee doet. Wie zijn twijfels serieus neemt en er iets mee doet, komt er meestal sneller uit dan wie ze wegstopt of alleen met grote impulsieve stappen probeert te dempen.

Duren de klachten lang en worden ze erger in plaats van minder, dan is dat een reden om naar de huisarts te gaan.

Wat kun je zelf doen

Een midlife crisis is vervelend, maar het is ook een moment om eerlijk naar je leven te kijken. Veel mannen komen er uiteindelijk met een duidelijker beeld van wat ze willen uit.

• Neem je gevoel serieus. Wegdrukken werkt op korte termijn, maar de vragen komen terug. Schrijf eens op wat je dwarszit en wat je mist.
• Praat erover. Met je partner, een goede vriend of iemand die er verder vanaf staat. Je ontdekt vaak dat je niet de enige bent.
• Neem geen grote besluiten in één keer. Wil je ontslag nemen of verhuizen? Geef het tijd en zet eerst kleinere stappen.
• Beweeg. Sporten helpt tegen stress en somberheid en geeft je een gevoel van grip. Lees hier hoeveel beweging je eigenlijk nodig hebt.
• Let op alcohol. Een paar biertjes meer om tot rust te komen, wordt makkelijk een gewoonte die het erger maakt.
• Zoek iets nieuws dat bij je past. Een opleiding, vrijwilligerswerk of een oude passie oppakken kan veel voldoening geven zonder dat je alles omgooit.
• Zorg voor je gezondheid. Goed slapen, gezond eten en af en toe een check bij de huisarts geven je een stevige basis.

Spelen er ook angstgevoelens mee, dan vind je in dit artikel over angst handvatten om er beter mee om te gaan.

Betrek je partner erbij

Een midlife crisis raakt ook je partner. Die ziet je veranderen en weet vaak niet waar het naartoe gaat. Met een paar dingen maak je het jullie allebei makkelijker.

• Vertel wat er in je omgaat. Leg uit wat je voelt en waar je mee worstelt, voordat je met grote plannen komt.
• Zeg dat het niet aan je partner ligt. Je twijfels gaan vaak meer over jezelf dan over jullie relatie, ook als het anders klinkt. Spreek dat ook uit.
• Luister naar je partner. Begrip vragen is iets anders dan alles mogen. Doet je gedrag je partner pijn, neem dat dan serieus.
• Zoek samen hulp. Ga samen naar de huisarts of overweeg relatietherapie als jullie vastlopen.
• Gun je partner ook steun. Vind het prima als je partner met vrienden of familie over jullie situatie praat, zodat die er niet alleen voor staat.

Krijg je gedachten over niet meer willen leven, bel dan 113 of gratis 0800-0113. Maakt je partner zich ernstig zorgen om je, dan kan die daar ook zelf terecht voor advies.

Veelgestelde vragen