Health

Bekkenbodemoefeningen voor mannen en waarom ze meer doen dan je denkt

Bekkenbodemoefeningen helpen mannen bij nadruppelen, urineverlies na een prostaatoperatie en soms bij erectieproblemen. Zo vind je de spieren en train je ze.

Man in wit hemd zit in kleermakerszit op een sportmat in een lichte woonkamer met visgraatvloer

Bekkenbodemoefeningen klinken als iets voor vrouwen na een bevalling, maar ook als man heb je er veel aan. Ze helpen tegen nadruppelen, bij urineverlies na een prostaatoperatie en soms bij erectieproblemen. Je kunt ze overal doen zonder dat iemand het ziet. Hieronder lees je hoe je de juiste spieren vindt en welke oefeningen je stap voor stap doet.

In dit artikel lees je
  • wat de bekkenbodem is en wat hij bij mannen doet
  • bij welke klachten oefenen kan helpen
  • hoe je de juiste spieren vindt
  • vijf oefeningen liggend, zittend en staand
  • wanneer je hulp zoekt bij de huisarts of een bekkenfysiotherapeut

De bekkenbodem is een laag spieren onder in je bekken, tussen je schaambeen, je stuitje en je zitbotten. Deze spieren dragen je buikorganen en helpen je plasbuis en anus af te sluiten.

Wat doet de bekkenbodem bij mannen

Je bekkenbodem ligt als een soort hangmat onder in je bekken. De spieren lopen van je schaambeen naar je stuitje en zitten rond je plasbuis en je anus. Je gebruikt ze de hele dag zonder erbij na te denken. Ze houden je plas en ontlasting op, vangen de druk op als je hoest of tilt en spelen een rol bij je erectie en je zaadlozing.

Net als andere spieren kunnen ze zwakker worden. Dat gebeurt geleidelijk door het ouder worden, door overgewicht, veel zwaar tillen of langdurig persen bij het poepen. Ook een operatie aan de prostaat kan de werking flink veranderen. Het goede nieuws is dat je deze spieren kunt trainen.

Bij deze klachten kan oefenen helpen

Nadruppelen na het plassen

Je bent klaar, je trekt je broek omhoog en toch komt er nog een paar druppels. Nadruppelen komt bij mannen vanaf een jaar of 40 veel voor. In de plasbuis blijft dan wat urine achter die er later uit loopt. Een sterkere bekkenbodem helpt de plasbuis beter leeg te krijgen. Daarnaast helpt het om na het plassen met je vingers van achter je balzak naar voren langs de plasbuis te strijken. Moet je ook vaak of met spoed naar de wc, lees dan wat er achter vaak plassen kan zitten.

Urineverlies na een prostaatoperatie

Bij een operatie waarbij de prostaat wordt verwijderd, verdwijnt een deel van de natuurlijke afsluiting van de plasbuis. Veel mannen verliezen daarna een tijd urine bij hoesten, opstaan of tillen. De bekkenbodem moet dat werk dan grotendeels overnemen. Ziekenhuizen geven daarom vaak oefeningen mee of verwijzen naar een bekkenfysiotherapeut, soms al voor de operatie. Begin pas na de operatie als je katheter eruit is en houd je aan het advies van je uroloog.

Erectie en klaarkomen

De bekkenbodemspieren knijpen tijdens een erectie de aderen in de basis van je penis een beetje dicht, waardoor het bloed er beter blijft. In een Brits onderzoek verbeterde de erectie bij een deel van de mannen die een half jaar gericht trainden. Het onderzoek was klein, dus zie het als een mogelijke aanvulling en niet als vervanging van een behandeling. Bij vroegtijdig klaarkomen wordt bekkenbodemtraining ook gebruikt, maar daar is nog weinig goed onderzoek naar.

Rugklachten

Je bekkenbodem werkt samen met je diepe buikspieren en rugspieren om je romp stabiel te houden. Daarom kijkt een fysiotherapeut bij sommige lage rugklachten ook naar je bekkenbodem. Verwacht er geen wonderen van, maar als onderdeel van een bredere aanpak kan het zinvol zijn.

Let op. Een bekkenbodem kan ook te gespannen zijn in plaats van te zwak. Dat geeft juist klachten als pijn in je bekken, moeite met plassen of pijn bij het klaarkomen. Heb je zulke klachten, ga dan niet op eigen houtje harder trainen maar laat je eerst onderzoeken.

Zo vind je de juiste spieren

De meeste mannen hebben geen idee hoe het voelt om alleen hun bekkenbodem aan te spannen. Met deze drie manieren kom je er snel achter.

  • Doe alsof je een wind tegenhoudt. Je voelt dan een kneepje rond je anus dat iets naar binnen en omhoog trekt.
  • Doe alsof je je plas ophoudt. Stel je voor dat je midden in het plassen moet stoppen. Doe dit bij voorkeur alleen in gedachten. Echt je straal onderbreken mag een keer als test, maar maak er geen oefening van, want dan raakt je blaas in de war en plas je hem minder goed leeg.
  • Kijk in de spiegel. Sta naakt voor de spiegel en span aan. Als je het goed doet, beweegt je penis een klein stukje omhoog en trekt je balzak iets op.

Je buik, billen en bovenbenen blijven ontspannen. Voel je dat je billen samenknijpen of dat je je adem inhoudt, dan doe je te veel. Het is een kleine, gerichte beweging van binnenuit.

Vijf bekkenbodemoefeningen voor mannen

Begin liggend, want dan hoeven je spieren niet tegen de zwaartekracht in te werken. Gaat dat goed, dan oefen je zittend en staand. Plas vooraf even en adem tijdens elke oefening rustig door.

1. Lang aanspannen in rugligging

  1. Ga op je rug liggen met je knieën gebogen en je voeten plat op de grond.
  2. Leg een hand op je buik, zodat je voelt of die ontspannen blijft.
  3. Span je bekkenbodem aan en houd dat 6 seconden vast.
  4. Laat daarna 6 seconden helemaal los.
  5. Herhaal dit 10 keer.

2. Snel aanspannen

  1. Blijf in dezelfde houding liggen.
  2. Span je bekkenbodem zo stevig mogelijk aan en laat direct weer los.
  3. Doe dit 10 keer achter elkaar in een rustig ritme.
  4. Rust daarna even en adem een paar keer diep in en uit.

Deze snelle variant traint de reflex die je nodig hebt als je hoest, niest of iets optilt.

3. Opbouwen in drie stappen

  1. Span je bekkenbodem eerst zachtjes aan en houd dat een paar tellen vast.
  2. Knijp daarna iets harder en houd weer een paar tellen vast.
  3. Span dan zo hard aan als je kunt en houd ook dat een paar tellen vast.
  4. Laat helemaal los en herhaal dit 10 keer.

4. Zittend oefenen

  1. Ga rechtop op een stevige stoel zitten met je voeten plat op de grond en je knieën iets uit elkaar.
  2. Leun een klein beetje voorover, zodat je je zitbotten voelt.
  3. Span je bekkenbodem aan alsof je je anus en plasbuis van de stoel omhoog trekt.
  4. Houd 6 seconden vast en laat 6 seconden los.
  5. Herhaal dit 10 keer.

Deze oefening kun je ongemerkt doen aan je bureau, in de trein of in de auto voor een stoplicht.

5. Staand en tijdens het bewegen

  1. Ga rechtop staan met je voeten op heupbreedte en je knieën licht gebogen.
  2. Span je bekkenbodem aan en houd dat 6 seconden vast. Laat los en herhaal dit 10 keer.
  3. Lukt dat, span dan aan vlak voordat je iets optilt, hoest of opstaat uit een stoel.
  4. Probeer de spanning ook vast te houden terwijl je een stukje loopt of een trap op gaat, en bouw het aantal stappen langzaam op.

Vooral die laatste stap is waardevol. Zo leer je je bekkenbodem precies op de momenten te gebruiken waarop je anders urine zou verliezen.

Hoe vaak oefen je en wanneer merk je iets

Doe oefening 1 en 2 drie keer per dag, op vaste momenten. Koppel het aan iets wat je toch al doet, zoals tandenpoetsen of je eerste koffie. Na een paar weken voeg je de zittende en staande oefeningen toe. Gaat het goed, dan kun je het aantal herhalingen opvoeren naar 12 of vier keer per dag oefenen.

PeriodeWat je kunt verwachten
Week 1 tot 2Je leert de spieren vinden en los aanspannen
Week 3 tot 6Het aanspannen gaat makkelijker en je houdt het langer vol
Week 6 tot 8Veel mensen merken minder nadruppelen of urineverlies
Na 3 maandenGeen verbetering, dan is het tijd voor hulp

Blijf daarna oefenen, ook als je klachten minder worden. Stop je ermee, dan worden de spieren weer zwakker en kunnen de klachten terugkomen. Een paar keer per dag is dan meestal genoeg om het niveau vast te houden. Het helpt ook als je in het algemeen genoeg beweegt en niet te zwaar bent.

Veelgemaakte fouten

  • Je spant je buik of billen aan. Dan train je de verkeerde spieren. Leg een hand op je buik om dat te voelen.
  • Je houdt je adem in. Dat geeft juist druk op je bekkenbodem. Adem rustig door.
  • Je vergeet te ontspannen. Loslaten is net zo belangrijk als aanspannen. Neem minstens zo lang de tijd om te ontspannen als om aan te spannen.
  • Je oefent tijdens het plassen. Laat je bekkenbodem bij het plassen juist helemaal los en pers niet mee.
  • Je doet te veel tegelijk. Honderd keer knijpen in één sessie maakt je spieren moe en stijf. Liever vaker kort.
  • Je stopt te snel. Na een week merk je meestal nog niets. Geef het minstens zes tot acht weken.

Wanneer naar de huisarts of een bekkenfysiotherapeut

Weet je niet zeker of je de goede spieren aanspant, of merk je na zes weken oefenen geen verschil? Dan kan een bekkenfysiotherapeut je helpen. Dat is een fysiotherapeut die gespecialiseerd is in de spieren van je bekken. Hij of zij controleert of je goed aanspant en ontspant en past de oefeningen aan op jouw klacht. Je hebt geen verwijzing nodig en kunt zelf een afspraak maken.

Ga eerst naar de huisarts als je klachten nieuw zijn of plotseling ontstaan. Dat geldt zeker bij bloed in je plas, pijn bij het plassen, koorts, een zwakke straal of het gevoel dat je blaas niet leeg raakt. Ook bij erectieproblemen is een bezoek aan de huisarts verstandig, omdat die een eerste teken kunnen zijn van problemen met je hart en bloedvaten. Kun je ineens helemaal niet meer plassen terwijl je wel moet, bel dan direct je huisarts of de huisartsenpost.

Over de kosten kort. Bij urineverlies vergoedt de basisverzekering een beperkt aantal behandelingen bekkenfysiotherapie, waarbij je eigen risico meetelt. Voor andere klachten of extra behandelingen heb je meestal een aanvullende verzekering nodig. Hoeveel je precies vergoed krijgt, verschilt per polis, dus check dat vooraf bij je zorgverzekeraar.

Veelgestelde vragen

Helpen bekkenbodemoefeningen tegen nadruppelen?

Ja, bij veel mannen helpen ze. Een sterkere bekkenbodem drukt de plasbuis beter leeg, en samen met het leegstrijken van de plasbuis na het plassen wordt nadruppelen vaak een stuk minder.

Hoe lang duurt het voordat bekkenbodemoefeningen werken?

De meeste mensen merken na zes tot acht weken dagelijks oefenen verschil. Zie je na drie maanden geen verbetering, ga dan naar de huisarts of een bekkenfysiotherapeut.

Kunnen bekkenbodemoefeningen helpen bij erectieproblemen?

Bij een deel van de mannen verbetert de erectie door gerichte training, maar het onderzoek is beperkt. Laat erectieproblemen altijd eerst door je huisarts bekijken.

Heb je een verwijzing nodig voor een bekkenfysiotherapeut?

Nee, je kunt zelf een afspraak maken. Hoeveel behandelingen worden vergoed, hangt af van je klacht en je zorgverzekering.

Beeld: Pexels